Valmynd Leit

Mįlstofa 2

Jafnrétti ķ skólastarfi

Mįlstofa 2
13.15 – 13.45

 

Stofa
L101

 

 

Raddir nemenda og samręšuašferšir (smišja 13.15–14.25)
Sólveig Zophonķasdóttir, sérfręšingur viš Mišstöš skólažróunar Hįskólans į Akureyri

Ef viš erum sammįla um mikilvęgi žess aš hlustaš sé į fjölbreyttar raddir einstaklinga vegna žess aš meš žeim berast hugmyndir, reynsla og višhorf sem skipta mįli og geta stušla aš jafnrétti og réttlęti ķ samfélaginu. Žį ętti skólastarf aš tryggja aš börn og ungt fólk fįi nęg tękifęri til žess aš ęfa sig ķ aš lįta raddir sķnar heyrast. Žaš eru lagaleg, sišferšileg og hagnżt rök fyrir virkri žįtttöku ungs fólks ķ mįlum sem snerta hagsmuni žeirra. Žegar horft er til mikilvęgi žess aš raddir fólks heyrist mį velta žvķ fyrir sér hvernig hlustaš er eftir röddum nemenda og hvaša kennsluašferšir hęgt er aš nota til žess aš stušla aš žvķ aš raddir žeirra heyrist. Ķ erindinu veršur fjallaš um raddir nemenda ķ fręšilegu samhengi og gildi samręšuašferša ķ skólastarfi sem hafa žaš aš markmiši aš efla gagnrżna og skapandi hugsun, hugrekki til aš tjį sig og eiga skošanaskipti į heilbrigšan, gefandi og uppbyggilegan hįtt undir leišsögn kennara. Börn geta veriš bżsna glögg aš koma auga į hvar pottur er brotinn ķ jafnréttismįlum og skólinn kjörinn vettvangur til aš vekja spurningar um jafnrétti og reyna aš svara žeim. Ķ smišjunni veršur žįtttakendum bošiš upp į aš taka žįtt ķ samręšuęfingu.

Smišjan heldur įfram til loka mįlstofu 3


  

Stofa
L103

 

Tękifęri og įskoranir til aš auka kynjajafnrétti (smišja 13.15–14.25)
Bergljót Žrastardóttir, sérfręšingur viš Jafnréttisstofu, Arnfrķšur Ašalsteinsdóttir, sérfręšingur viš Jafnréttisstofu, og Jón Birkir Bergžórsson, verkefnastjóri į Jafnréttisstofu og nemandi viš HA ķ kennslufręšum.

Ķ mįlstofunni veršur fjallaš um skyldur skóla į öllum skólastigum aš vinna eftir ašgeršabundnum jafnréttisįętlunum. Markmiš jafnréttisįętlana er aš stušla aš jafnrétti kynja hvort heldur ķ starfsmanna- eša nemendahópnum. En hvernig gengur aš fylgja jafnréttisįętlunum eftir? Til aš leita svara viš spurningunni verša nżlegar nišurstöšur um stöšu mįla innan grunnskólanna kynntar.

Ķ sķšari hluta mįlstofunnar veršur sagt frį verkefninu Rjśfum hefširnar – förum nżjar leišir. Markmiš verkefnisins er aš vinna gegn neikvęšum stašalmyndum um hlutverk kvenna og karla, sbr. 4. gr. jafnréttislaga. Megin įherslur verkefnisins er aš: a) Stušla aš jafnrétti kynjanna ķ menntun, starfsžjįlfun og rįšgjöf. b) Brjóta upp kynbundnar stašalmyndir ķ nįms- og starfsvali. c) Vekja įhuga kvenna į hefšbundnum karlastörfum. d) Vekja įhuga karla į hefšbundnum kvennastörfum. Kynnt verša myndbönd og verkefni sem eru ķ vinnslu ķ tengslum viš verkefniš.

Smišjan heldur įfram til loka mįlstofu 3


 

Stofa
L201

   Velferš og jafnrétti ķ ķslenskum grunnskólum er į heimsmęlikvarša

Almar Mišvķk Halldórsson, sérfręšingur viš Menntamįlastofnun

Ķ alžjóšlegum samanburši er velferš grunnskólanemenda hérlendis vel gętt. Ef marka mį nišurstöšur alžjóšlegra langtķmarannsókna viršist hvergi ķ heiminum betra aš alast upp en į Ķslandi, ķ einu öflugasta menntakerfi heims žegar kemur aš jafnrétti og sanngirni ķ tękifęrum til nįms. Ķ erindinu eru sameinašar nišurstöšur śr žremur alžjóšlegum samanburšarkönnunum, ESPAD, HBSC og PISA. Žęr draga upp grķšarlega jįkvęša mynd af stöšu ungmenna į Ķslandi žegar kemur aš öryggi, heilsu, vellķšan, įnęgju, višhorfum og virkni. Žar aš auki er hvergi mešal OECD rķkjanna meiri jöfnušur ķ nįmsįrangri. Hérlendis tengist hann lķtiš bśsetu eša stétt. Stašan hefur ekki alltaf veriš svona góš. Undanfarin įr hefur velferš ungmenna aukist mikiš, til dęmis m.t.t. reykinga og neyslu įfengis og eiturlyfja. Ķ mörgum löndum hefur slķk įhęttuhegšun aukist og ķ samanburši vķsar jįkvęš žróun hérlendis til įrangursrķks forvarnarstarfs og stušnings ķ nįnasta umhverfi barna og unglinga.


 

Stofa
L203

 

 Sjįlfsmatskvarši um jafnrétti ķ framhaldsskólum
Jóna Svandķs Žorvaldsdóttir, Vibeke Svala Kristinsdóttir  og Björk Ingadóttir, kennarar viš Framhaldsskólann ķ Mosfellsbę

Ķ erindinu veršur kynnt žróunarverkefni sem kennarar ķ Framhaldsskólanum ķ Mosfellbę hafa unniš aš sķšastlišna mįnuši. Žeir hafa žróaš sjįlfsmatskerfi til aš leggja mat į og efla jafnréttisvitund ķ framhaldsskólum. Kerfiš er žróaš aš fyrirmynd HEF - Heilsueflandi framhaldsskóla. Um er aš ręša tvo kvarša; sjįlfsmatskvarša skóla sem framhaldsskólar geta notaš til žess aš meta stöšu jafnréttismįla ķ vķšum skilningi og sjįlfsmatskvarša kennara sem kennarar geta notaš til aš meta stöšuna ķ sķnum įföngum. Um leiš og žaš gefur innsżn ķ stöšu jafnréttismįla ķ skólanum hefur fyrirkomulagiš hvetjandi įhrif til aš halda į lofti grunnžęttinum jafnrétti. Ferli verkefnisins er į žį leiš aš öllum starfsmönnum skóla er kynnt verkefniš, gefiš tękifęri į aš skoša eigiš višhorf til jafnréttishugtaksins, og jafnréttisteymi sem fundar reglulega metur svo skólastarfiš ķ heildina meš sjįlfsmatskvaršanum.


 

Stofa
M201

 

Jafnréttisdagur Garšaskóla
Kristjįn Hrafn Gušmundsson, kennari viš Garšaskóla

Jafnréttisdagur var haldinn ķ fyrsta sinn ķ Garšaskóla ķ Garšabę ķ aprķl 2016. Žar fengu nemendur skólans, sem eru į aldrinum 13–16 įra, lķflega fręšslu og tóku žįtt ķ umręšum um jafnrétti į vķšum grundvelli. Fulltrśar żmissa félagasamtaka og verkefna sögšu frį starfi sķnu og barįttu, ž.į m. UN Women, Amnesty International, HeForShe, Samtökin “78 og tvęr ungar konur sem sögšu frį lķfi sķnu ķ samfélagi sem skilgreinir žęr sem fatlašar. Nemendur gįtu vališ sér mįlstofur til aš fara į auk žess sem hęgt var aš taka žįtt ķ gerš jafnréttistķmalķnu, leggja sitt af mörkum ķ svokallašri afuršastofu og keppa ķ „pubquiz“ um jafnrétti. Ķ erindinu veršur sagt frį jafnréttisdeginum ķ Garšaskóla.


 

Stofa
M202

 

 Skóli įn ašgreiningar (smišja 13.15–14.25)

“...hver įkvaš žaš aš strįkur žżšir bara strįkur en ekki til dęmis bara huršarhśnn...”
Leikur barna sem mikilvęgur žįttur ķ jafnréttismenntun og samskiptafęrni
Jórunn Elķdóttir, dósent viš Kennaradeild Hįskólans į Akureyri

Markmiš jafnréttismenntunar aš skapa jöfn tękifęri fyrir alla til aš žroskast į eigin forsendum, rękta hęfileika sķna og lifa įbyrgu lķfi ķ frjįlsu samfélagi žar sem skilningur, frišur, umburšarlyndi, vķšsżni og jafnrétti eru höfš aš leišarljósi, eins og kemur m.a. fram ķ kynningu rįšstefnunnar. Spurningin er hins vegar, hvernig förum viš aš žessu? Ķ erindinu veršur fjallaš um ung börn og tilveru žeirra ķ dag meš įherslu į leik barna og gildi hans fyrir žroska žeirra. Nįmsašferšir leikskólabarna skipta miklu mįli en ķ frumbernsku og į leikskólaįrunum er grunnurinn lagšur aš nįmi og samskiptafęrni barna. Velt veršur upp spurningum um hvaša įhrifa hin aukna įhersla į skipulagt nįm og skjįtęki gęti haft į framtķš barna ķ dag og hvort žessar leišir skapi jöfn tękifęri fyrir alla til aš žorskast į eigin forsendum.


 

Skóli fyrir alla, hér heima og ķ öšrum löndum
Jennż Gunnbjörnsdóttir, ašjśnkt viš kennaradeild Hįskólans į Akureyri og Kristķn Jóhannesdóttir, skólastjóri Oddeyrarskóla

Į mįlstofunni veršur sagt frį lęrdómum sem draga mį af tveimur fjölžjóšlegum verkefnum sem snśa aš skóla fyrir alla og flytjendur erindis eru žįtttakendur ķ. Annars vegar er um aš ręša verkefni į vegum Evrópumišstöšvar um séržarfir og skóla fyrir alla, Raising Achivement for All Learners (RA4AL), en ķ žvķ verkefni taka žįtt 29 Evrópužjóšir, og hins vegar verkefniš Nordic Network about inclusive capability and raised achivement of all pupils, en žar er um aš ręša samstarf Noršurlandažjóša sem sprottiš er af rótum Evrópuverkefnisins. Markmiš beggja verkefna er aš auka žekkingu į starfshįttum sem stušla aš vaxandi fęri skólasamfélaga til aš koma til móts viš nįmslegar og félagslegar žarfir allra nemenda. Unniš er śt frį žeirri sżn aš skóli fyrir alla sé virkt ferli žar sem sķfellt er leitast viš aš auka tękifęri allra nemenda til aš taka virkan žįtt, vera hluti af samfélaginu og nį góšum įrangri. Af bįšum verkefnum mį draga żmsan lęrdóm t.d. hvaš varšar mikilvęgi faglegrar forystu viš skipulag skólastarfs, samvinnu milli ašila skólasamfélagsins og višhorf til nįms og kennslu. Žrįtt fyrir aš żmislegt sé ólķkt milli landa žį mį greina svipašar įskoranir og vķša eru tękifęri til aš lęra af žvķ sem vel gengur.


 

Jafnrétti til nįms ķ skóla įn ašgreiningar? Rannsóknarhugmyndir/įętlun
Birna Marķa B. Svanbjörnsdóttir

Stefna um skóla įn ašgreiningar er opinber menntastefna į Ķslandi. Henni er ętlaš aš stušla aš žvķ aš öll börn hafi sama rétt til nįms og ber skólum aš sinna žvķ hlutverki įn žess aš til ašgreiningar komi. Stefnan er vandmešfarin, bęši hugmyndafręšilega og ķ framkvęmd. Hśn snżst um gildi, grundvöll og višhorf bęši kennara og skólastjórnenda og śtfęrslan er samofin fagmennsku žeirra og vęntingum samfélagsins. Ķslenskar rannsóknir benda til žess aš ekki rķki einhugur um stefnuna mešal kennara og hęgt viršist miša ķ aš hśn einkenni starf ķslenskra grunnskóla eins og aš er stefnt. Til aš stefnan sanni gildi sitt og stušli aš žvķ jafnrétti til nįms sem henni er ętlaš er naušsynlegt aš aš reyna aš skilja og tślka hvaša merkingu hśn hefur ķ skólastarfinu, hvernig hśn er śtfęrš og hvernig styšja megi viš og efla samverkandi žętti milli skólastarfs og samfélags. Til aš fylla ķ žaš gap žekkingar sem vantar til aš öšlast žennan skilning eru ašilar ķ Hįskólanum į Akureyri ķ samstarfi viš Hollendinga, Finna, Dani og Noršmenn aš undirbśa umsókn um žriggja įra rannsóknarstyrk til NORDFORSK. Ķ mįlstofunni veršur greint frį įherslužįttum fyrirhugašrar rannsóknar og žętti ķslenska hópsins ķ žeirri vinnu.

Smišjan heldur įfram til loka mįlstofu 3


 

Stofa
M203

 

Karlar ķ kennslu yngri barna - įtaksverkefni
Arna H. Jónsdóttir, lektor viš Menntavķsindasviš Hįskóla Ķslands og Anna Elķsa Hreišarsdóttir, lektor viš kennaradeild Hįskólans į Akureyri

Į undanförnum įrum hefur kynjajafnrétti į Ķslandi męlst hiš mesta ķ heiminum (Hausmann, Bekhouche og Zahidi, 2014) og žó aš fréttir af žessu tagi séu glešiefni žį žżša žęr ekki aš jafnrétti hafi nįšst. Žaš mį m.a. greina į žvķ aš žrįtt fyrir aš karlar séu eftirsóttir ķ kennslu yngri barna og žaš séu engar augljósar hindranir ķ vegi fyrir aš žeir sękist eftir starfi į žessu sviši žį eru žeir fįir og žeim fjölgar hęgt. Koch og Farquhar (2015) segja aš greina megi sex megin hindranir fyrir žvķ aš karlar velji leikskólann sem starfsvettvang. Ein hindrunin felist ķ tiltekinni tregšu žeirra er valdiš hafa til aš taka af skariš, įkveša leišir og setja tķmamörk.

Hér į landi hefur veriš unniš markvisst aš žvķ aš fjölga körlum ķ kennslu yngri barna žar sem horft hefur veriš sérstaklega til leikskólans. Starfandi er stżrihópur sem samanstendur af fulltrśm frį Hįskólanum į Akureyri og Hįskóla Ķslands, Félagi leikskólakennara, Félagi stjórnenda leikskóla og Sambandi ķslenskra sveitarfélaga sem fékk styrk śr Jafnréttissjóši Ķslands įriš 2016 til aš efla enn frekar žaš starf. Ķ erindinu veršur greint frį įtakinu sem hópurinn hefur skipulagt en įrangur af žvķ mun ekki liggja fyrir fyrr en sķšar.


 

Stofa
N102
 

Hvernig birtast grunnžęttirnir jafnrétti, lżšręši og mannréttindi ķ ašalnįmskrį framhaldsskóla, ž.e. ķ opinberri oršręšu uppeldis og kennslu
Hildigunnur Gunnarsdóttir, kennari viš Kvennaskólann ķ Reykjavķk og Žurķšur Jóhannsdóttir, dósent viš Menntavķsindasviš Hįskóla Ķslands

Markmiš rannsóknarinnar er aš varpa ljósi į grunnžęttina jafnrétti, lżšręši og mannréttindi ķ ašalnįmskrį framhaldsskóla. Greind eru einkenni oršręšunnar og hvaša breytingar bošašar eru į inntaki nįms og starfshįttum. Byggt er į kenningum Bernsteins til aš greina opinbera oršręšu uppeldis og kennslu ķ ašalnįmskrįnni og hvernig žar er gert rįš fyrir aš grunnžęttirnir hafi įhrif į vettvangi skólans. Ašalnįmskrį og textar śr śtgefnum heftum mennta- og menningarmįlarįšuneytisins eru rannsóknargögn. Stušst er viš greiningarramma sem er byggšur į ašferš Bernsteins viš greiningu į oršręšu uppeldis og kennslu, ž.e. hina stżrandi oršręšu og kennsluoršręšuna sem byggir į henni. Kenningar Bernsteins eru gagnlegar viš aš greina į milli žįtta sem snerta inntak nįms og kennslu annars vegar og žętti sem snerta samskipti og starfshętti hins vegar. Nišurstöšur gefa til kynna aš nįmsskrįin geri ekki rįš fyrir aš grunnžįttunum sé ętlaš aš hafa mikil įhrif į inntak kennslu almennt. Hvaš snertir grunnžęttina jafnrétti, lżšręši og mannréttindi er gert rįš fyrir aš žeir hafi įhrif į inntak nįms ķ samfélagsgreinum og lķfsleikni. Hins vegar viršist žessum grunnžįttum ętlaš aš hafa įhrif į starfshętti og samskipti ķ öllum greinum og skólastarfinu almennt, ž.e. stżrandi oršręšuna.


 Skrįning į rįšstefnu

 


Mišstöš skólažróunar

Sólborg v/noršurslóš              600 Akureyri, Iceland              msha@msha.is              S. 460 8590 

Skrįšu žig į póstlistann

Fylgdu okkur eša deildu