Miðstöð skólaþróunar við HA

Ekki nóg að safna gögnum!

Tue, 10 Mar 2026 17:02:00 +0000

Nýr þáttur af Kerfinu er kominn í loftið á rás 1. Gestir í þessum fyrsta þætti eru Gunnar Gíslason og Rúnar Sigþórsson. Umsjón er í höndum Guðrúnar Hálfdánardóttur. Áhugavert samtal fyrir alla sem hafa áhuga á læsi og menntun barna.

Læsi til náms og yndis - læsisráðstefna 12. september 2026

Tue, 10 Mar 2026 16:56:00 +0000

Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri (MSHA) og Miðstöð menntunar og skólaþróunar (MMS) standa fyrir læsisráðstefnunni Læsi til náms og yndis sem haldin verður við Háskólann á Akureyri laugardaginn 12. september 2026.

Námstefna í Byrjendalæsi í HA - 11. september 2026

Tue, 10 Mar 2026 11:14:00 +0000

Föstudaginn 11. september verður haldin Námstefna í Byrjendalæsi í HA. Á námstefnunni koma saman kennarar sem kenna börnum á yngsta stigi grunnskóla með kennsluaðferðinni Byrjendalæsi og áhugafólk um læsi á yngsta stigi grunnskólans. Í Byrjendalæsi er lögð áhersla á að börn kynnist áhugaverðum bókmenntum og fræðitextum. Barnabókmenntir og aðrir gæðatextar eru nýttir í lestrarkennslunni til að kenna tengsl stafs og hljóðs, efla lesskilning og kveikja áhuga barna á lestri og bókmenntum.

Að verða læs fyrir lífið

Tue, 10 Feb 2026 12:15:00 +0000

Að undanförnu hefur verið hávær umræða um hvernig bregðast eigi við hnignandi lesskilningi meðal íslenskra grunnskólanema. Þessi umræða hefur beinst einhliða að lestrarkennslu á yngsta stigi grunnskóla en skilað að mestu leyti auðu varðandi kennslu á miðstigi og unglingastigi. Þetta er í alla staði óheppilegt og ólíklegt til árangurs. Í þessari grein eru færð rök fyrir nauðsyn þess að koma umræðunni upp úr þessum hjólförum og beina sjónum að því sem hægt er – og þarf – að gera á mið- og unglingastigi.

Dagur leikskólans - ný vefsíða um barnaheimspeki

Fri, 06 Feb 2026 12:13:00 +0000

Á vefsíðunni er barnaheimspeki kynnt sem leið til að efla gagnrýna hugsun og samræðuhæfni barna í leikskólastarfi. Áhersla er lögð á að skapa rými fyrir opnar spurningar, ígrundun og samræður þar sem börn læra að setja orð á hugsanir sínar og hlusta á sjónarmið annarra. Með þessu er stutt við virka þátttöku barna, málþroska og félagslega færni í leikskólastarfi.

Fræðimenn gagnrýna fréttaflutning Moggans um Byrjendalæsi – „Sannleikurinn vill einnig oft verða illa úti“

Sat, 31 Jan 2026 22:02:00 +0000

Fræðimenn við Háskólann á Akureyri og læsisfræðingur gera athugasemdir við fréttaflutning Morgunblaðsins um Byrjendalæsi í grein sem birtist hjá Vísi í dag. Greinarhöfundar eru: Gunnar Gíslason, forstöðumaður Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri, Guðmundur Engilbertsson, lektor og deildarforseti Kennaradeildar Háskólans á Akureyri, Jenný Gunnbjörnsdóttir, sérfræðingur hjá Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri, Ragnheiður Lilja Bjarnadóttir læsisfræðingur, Rannveig Oddsdóttir, dósent við Kennaradeild Háskólans á Akureyri, og Rúnar Sigþórsson, fyrrverandi prófessor við Kennaradeild Háskólans á Akureyri.

Ekkert styður fullyrðingar um lélegan árangur af Byrjendalæsi

Sat, 31 Jan 2026 21:47:00 +0000

Ekkert styður fullyrðingar um lélegan árangur af Byrjendalæsi Heimildin birti síðastliðinn miðvikudag grein sem byggir á viðtali við Zuilmu Gabríelu Sigurðardóttur prófessor í atferlisgreiningu við HÍ, sem fer stórum orðum um kennsluaðferðina Byrjendalæsi. Hún fullyrðir að árangur skóla hafi dalað eftir að aðferðin var tekin upp, aðferðin byggi á úreltri hugmyndafræði sem hafi valdið skaða í öðrum löndum og Háskólinn á Akureyri eigi fjárhagslegra hagsmuna að gæta af aðferðinni. Engin þessara fullyrðinga stenst hins vegar skoðun eins og hér verður rakið nánar.

„Því miður þá verðum við að orða þetta þannig að ráðherra fer ekki með rétt mál“

Sat, 31 Jan 2026 21:38:00 +0000

Forstöðumaður Miðstöðvar skólaþróunar segir Ingu Sæland ekki fara með rétt mál þegar hún gagnrýnir verkefnið um byrjendalæsi. Læsisverkefni fyrir fyrstu bekki grunnskóla sé ekki ástæðan fyrir lélegum lesskilningi nemenda í tíunda bekk.

Rannveig Oddsdóttir gestur í morgunútvarpi Rásar 2

Sat, 31 Jan 2026 21:32:00 +0000

Rannveig Oddsdóttir dósent við Háskólann á Akureyri var gestur í Morgunútvarpi Rásar 2 í morgun. Rannveig hefur rannsakað þróun lestrarfærni barna í 1. og 2. bekk í byrjendalæsisskólum.

Segir Ingu Sæland skorta læsi á málefni ráðuneytisins

Sat, 31 Jan 2026 21:25:00 +0000

Dósent við kennaradeild Háskólans á Akureyri segir orðræðu Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, bera þess merki að hana skorti læsi á málefni ráðuneytisins. Hún segist ekki átta sig á orðum ráðherra um finnsku leiðina í skólum.

Hvenær er það besta nógu gott?

Thu, 29 Jan 2026 15:52:00 +0000

Undanfarnar vikur hafa verið annasamar hjá okkur sem lifum og hrærumst í menntamálum. Nýr ráherra málaflokksins kom inn með miklum látum. Allt í einu var skollið á þriðja læsistríðið, sleggja hafði verið reidd til höggs og henni beint að meintum sökudólgum. Svo virtist sem finna ætti einfalda lausn á afar flóknu viðfangsefni. Ef það er það besta sem ráðherra getur gert, þá er það ekki nógu gott!

Ekki rétta leiðin að kynda undir læsisstríð

Thu, 29 Jan 2026 15:42:00 +0000

Gunnari Gíslasyni, forstöðumanni Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri, líst ekki á blikuna hvað varðar umræðuna um læsi og lestrarkennslu, en hann segist óttast að verið sé að kynda undir „læsisstríði“. Hann telur það meðal annars vera lykilatriði að efla og auka áherslu á læsi og lesskilning á mið- og unglingastigi, en ekki bara í fyrstu bekkjum grunnskóla.

Hvað er hljóðaaðferð og hvað er Byrjendalæsi?

Thu, 29 Jan 2026 15:29:00 +0000

Í ljósi umræðunnar um læsi og lestrarkennsluaðferðir ræða Gunnar Gíslason, framkvæmdastjóri Miðstöðvar skólaþróunar á Akureyri og Kristrún Ástvaldsdóttir saman um lestrarkennslu, læsi og stöðuna í grunnskólum landsins í hlaðvarpinu Ásgarði. Gagnlegt og yfirvegað spjall sem ætti að höfða til allra sem vilja kynna sér umræðuna um læsi og lestrarkennslu.

Fleiprað um finnska leið

Thu, 29 Jan 2026 15:24:00 +0000

Það er ærin ástæða til ráðast í að þróa læsismenntun í íslenskum grunnskólum. Við vitum töluvert um hvernig hún á sér stað á yngsta stigi grunnskóla og flest bendir raunar til að hún sé þar í bærilegu lagi. Aftur á móti vitum við miklu minna um hvernig læsiskennsla og -nám fer fram á mið-og unglingastigi en það sem við þó vitum bendir til að einmitt þar þurfi að ráðast í markvisst þróunarstarf, meðal annars til að efla lesskilning og ályktunarhæfni, sem þarf til að takast á við krefjandi texta í mismunandi námsgreinum. Til þess þarf þó hvorki að kveikja neista né tendra ófriðarbál heldur leita leiða sem fela í sér heildræna nálgun í kennslu, traust til kennara til að velja og þróa aðferðir í samráði við ráðgjafa, viðleitni til að auka bóklestur og lestraránægju allra nemenda – ekki bara þeirra sem hafa íslensku að móðurmáli – og áherslu á að læsi sé félagsmenningarlegt fyrirbæri og hluti af víðara menntunarumhverfi en ekki tæknileg „aðferð“ sem þar sem hægt er að smætta árangurinn niður í mælanlegar eindir.

Blóraböggull fundinn!

Thu, 29 Jan 2026 15:11:00 +0000

Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri hefur í um 20 ár boðið skólum stuðning við eflingu starfshátta við kennslu læsis, meðal annars í starfsþróunarverkefninu Byrjendalæsi sem þróað var fyrir læsiskennslu í 1. og 2. bekk grunnskóla og hefur náð góðri fótfestu í mörgum skólum. Aðferðin myndar umgjörð um læsiskennslu sem tryggir að unnið sé með alla helstu undirþætti læsis, það er talað mál, hlustun, lestur og ritun samkvæmt gagnreyndum aðferðum. Í upphafi lestrarnáms er unnið markvisst með tengsl stafa og hljóða og hljóðaaðferð nýtt bæði á samtengjandi og sundurgreinandi hátt.

Fimm rangfærslur um Byrjendalæsi

Thu, 29 Jan 2026 15:03:00 +0000

Mánudaginn 12. janúar 2026 birtist í Morgunblaðinu „fréttaskýring“ þar sem fjallað er um kennsluaðferðina Byrjendalæsi, undir heitinu „Vikið frá vísindum læsisfræðinnar“. Í fréttaskýringunni lætur höfundur hennar vaða á súðum um ýmislegt sem ekki stenst nánari skoðun enda er hlaðvarp bandarískrar blaðakonu eina heimildin sem vitnað er til. Hvergi er vitnað í fræðafólk eða rannsakendur á sviði læsismenntunar. Hér á eftir verða tilgreind fimm atriði í fréttaskýringunni sem ýmist eru hálfsannleikur eða hreinar rangfærslur og reynt að halda fram því sem sannara reynist. Tilvitnanir í fréttaskýringuna er skáletraðar og orðréttar tilvitnanir í gæsalöppum.

Læra börn stafi og hljóð í Byrjendalæsi?

Thu, 29 Jan 2026 14:40:00 +0000

Í umræðu um kennsluaðferðina Byrjendalæsi kemur hvað eftir annað fram sá misskilningur að börnum sé ekki kennd lestrartæknin, þ.e. að þekkja stafi og hljóð þeirra og æfa fimi í lestri, með nægilega markvissum hætti. Umræða er oft byggð á sögusögnum og hugarburði um aðferðina frekar en fyrirliggjandi gögnum sem leiðir til þess að umræðan lendir á villigötum. En hvernig er þetta í raun? Hvernig er stafa- og hljóðakennsla útfærð í Byrjendalæsi? Er mikill munur á áherslum í læsiskennslu hvað þetta varðar í Byrjendalæsisskólum og öðrum skólum? Og eru vísbendingar um það að lestrarfærni barna í Byrjendalæsisskólum þróist hægar en hjá íslenskum börnum almennt?

Ragnhildur Íris hefur störf hjá MSHA

Thu, 04 Dec 2025 13:10:00 +0000

Ragnhildur Íris Einarsdóttir hefur verið ráðin sem sérfræðingur við Miðstöð skólaþróunar (MSHA) í 50% stöðu. Hún starfar jafnframt í 50% stöðu sem kennsluráðgjafi hjá Múlaþingi. Íris hefur rúmlega tuttugu ára starfsreynslu á vettvangi grunns...

Þróunarverkefnið Lítil skref á leið til læsis hlýtur Íslensku menntaverðlaunin 2025

Thu, 06 Nov 2025 10:11:00 +0000

Verkefnið er samstarfsverkefni leikskólans Grænuvalla, Borgarhólsskóla á Húsavík og MSHA og byggir á markvissri vinnu og samstarfi um málörvun og læsi.

Íslensku menntaverðlaunin 2025 veitt á Bessastöðum

Thu, 06 Nov 2025 10:10:00 +0000

Íslensku menntaverðlaunin 2025 voru veitt við hátíðlega athöfn á Bessastöðum 4. nóvember. Verðlaunin eru veitt í fimm flokkum; fyrir framúrskarandi skóla- eða menntaumbótastarf, kennslu, þróunarverkefni, iðn- og verkmenntun, auk sérstakra hvatningarverðlauna.