Valmynd Leit

Mįlstofulota I

Lęsi ķ skapandi skólastarfi

Mįlstofulota I 

kl. 11.00–11.30

 

*

 

 

Tęknilęsi leikskólabarna: Skapandi starf og leikur
Anna Elķsa Hreišarsdóttir, lektor viš HA
annaelisa@unak.is

Lęsi er einn af grunnžįttum menntunnar og sį sem einna mest er til umręšu nś um stundir. Ķ Ašalnįmskrį leikskóla (2011) mį sjį aš įhersla er lögš į aš vinna aš lęsi ķ vķšum skilningi og žvķ fellur tęknilęsi undir skilgreininguna. Annar grunnžįttur ķ menntun ķslenskra leikskólabarna er sköpun žar sem frumkvęši barna er mikilvęgt sem og tękifęri til sköpunar. Ķ žrišja lagi žį leggur ašalnįmskrį įherslu į aš nįmsleiš yngstu skólabarnanna sé leikur. Žessir žrķr mikilvęgu žęttir fléttast saman ķ erindinu sem hér er kynnt, tęknilęsi, sköpun og leikur. Ķ erindinu er greint frį tilviksrannsókn sem er hluti af alžjóšlegu rannsókninni Makerspaces in the Early Years: Enhancing Digital Literacy and Creativity. Ķ samvinnu viš leikskóla į Akureyri tóku nķu fimm įra börn žįtt ķ sex skapandi smišjum (makerspaces) žar sem tękni, leikur og skapandi starf voru lykilatriši. Unniš var meš grundvallaratriši forritunar ķ gegnum leik og sögugerš og var gagna m.a. aflaš meš myndbandsupptökum, vettvangsnótum og vištölum. Ķ erindinu er fjallaš um žann hluta rannsóknar sem snżr aš tęknilęsi barnanna. Helstu nišurstöšur eru aš börnin sżndu įhuga og framfarir og vélarnar uršu hluti af skapandi leik.


  

*

 

„Af žvķ bara, er ekkert svar“ Hugleikur samręšur til nįms ķ leikskóla
Dr. Jórunn Elķdóttir, dósent viš HA og Sólveig Zophonķasdóttir, sérfręšingur viš MSHA

Ķ erindinu veršur fjallaš um starfsžróunarverkefniš Hugleikur samręšur til nįms – leikskóli um er aš ręša verkefni sem unniš var ķ samstarfi leikskólans Lundarsels į Akureyri, Mišstöšvar skólažróunar og kennaradeildar Hįskólans į Akureyri. Meginmarkmiš verkefnisins var aš žįtttakendur lęršu um samręšur og efldu hęfni sķna til aš nota samręšuašferšir meš börnum ķ daglegu skólastarfi. Margvķslegar rannsóknir hafa fariš fram į samręšum sem sżna aš samręšur efla ķgrundun barna og vitund žeirra um eigin hugsunarašferšir. Samręšuašferšir fela ķ sér aš spyrja spurninga sem hvetja til ķgrundunar ķ žeim tilgangi aš efla meš börnum gagnrżna hugsun og hęfni til aš ręša saman. Verkefniš fellur vel aš menntastefnunni eins og hśn birtist ķ almennum hluta ašalnįmskrįr žar sem lögš er įhersla į aš skólar efli meš börnum og ungu fólki hęfni til aš draga įlyktanir, taka afstöšu til gagna og upplżsinga og beita gagnrżninni hugsun viš mótun og mišlun hugmynda į skapandi hįtt. Ķ ašalnįmskrį leikskóla er m.a. lögš įhersla į aš ķ leikskólanum sé skapašur vettvangur žar sem allir: • taka virkan žįtt ķ samręšum um almenn mįlefni, • hlusta hver į annan og skiptast į skošunum, • taka žįtt ķ heimspekilegum umręšum, Verkefniš ķ Lundarseli nįši yfir tveggja įra tķmabil og voru alls voru haldnar 8 samręšusmišjur, auk žess sem žįtttakendur skįšu nišur valdar samręšustundir og tóku žįtt ķ rżnihópavištölum. Sagt veršur frį hugmyndafręšilegum grunni verkefnisins, umfangi, inntaki, ašferšum og verkfęrum. Auk žess veršur greint frį nišurstöšum skrįninga og rżnihópavištala.


 

*

 

 

Ašferšir sem efla oršaforša og lesskilning nemenda į nįmsefni ķ nįttśru- og samfélagsfręši
Anna Sólveig Įrnadóttir, kennari viš Selįrskóla Reykjavķk

Ķ erindinu veršur fjallaš um hugmyndir aš kennsluašferšum og višfangsefnum ķ nįttśru- og samfélagsfręšigreinum į mišstigi. Žessar ašferšir geta hjįlpaš nemendum aš skilja hugtök og lesmįl ķ nįmsgreinunum. Sérstök hlišsjón er tekin af nįmsbókinni Lķf į landi, eftir Sólrśnu Haršardóttur žar sem kennsluhugmyndirnar Oršaspjall og Fimm daga ferliš eru ķgrundašar ķ tengslum viš efniš. Žessar hugmyndir byggja į raunprófušum kennsluašferšum Beck og McKeown (2001) žar sem markmišin beinast aš žvķ aš efla oršskilning, oršaforša, lesskilning, hlustunarskilning og frįsagnarhęfni nemenda. Ķ žessu erindi er byggt į heildstęšri hugsun um hvernig nżta megi nįmsbók sem best, bęši fyrir nemendur og kennara.


 

*  

Lesferill - safn męlitękja sem meta grunnžętti lęsis
Hafdķs G. Hilmarsdóttir, sérfręšingur viš MMS

Lesferill – safn męlitękja sem meta grunnžętti lęsis Hafdķs Gušrśn Hilmarsdóttir Verkefnastjóri Lesferils hjį Menntamįlastofnun Lesferill er safn męlitękja sem er ętlaš aš meta grunnžętti lęsis, s.s. lesfimi, lesskilning, ritun, oršaforša og mįlskilning. Ętlunin er aš Lesferill innhaldi matstęki sem meta żmsa žętti lęsi barna į aldrinum žriggja til 16 įra. Męlitękin eru frķ til afnota fyrir kennara, žau eiga aš vera aušveld ķ fyrirlögn og śrvinnslan skżr. Lögš er įhersla į aš nišurstöšur séu kennurum og skólastjórnendum ašgengilegar og myndręnar. Einnig er hugaš aš birtingu fyrir nemendur og foreldra žeirra. Nś žegar eru tilbśin og ķ almennri notkun matstęki sem meta lesfimi og lesskimun fyrir 1. bekk og hefur žessum tękjum veriš grķšarlega vel tekiš af kennurum. Til stendur aš oršaforšaprófiš Oršalykill fyrir 1.-10. bekk, lesskilningsprófiš Oršarśn fyrir 3.-8. bekk, lestrar- og réttritunarmatstękiš Lesmįl fyrir 2. bekk og HLJÓM-2, sem metur hljóškerfis- og mįlvitund elstu nemenda ķ leikskóla, verši ašgengileg į nęstu misserum ķ gegnum gagnagrunninn Skólagįtt, lķkt og lesfimiprófin og lesskimunin. Žį er ķ žróun stafsetningarpróf fyrir 3.-10. bekk sem lagt veršur fyrir meš rafręnum hętti. Hvaš mat į ritun varšar er enn veriš aš skoša meš hvaša hętti žaš veršur gert. Į mįlstofunni verša matstęki Lesferils kynnt, fjallaš um hlutverk žeirra og framtķšarsżn.


 

*  

 Stušningur viš stęršfręšilęsi: Nįmssamfélag stęršfręšikennara undir leišsögn stęršfręšileištoga
Jónķna Vala Kristinsdóttir, dósent viš HĶ, Gušbjörg Pįlsdóttir, Gušnż Helga Gunnarsdóttir, Sólveig Zophonķasdóttir og Žóra Rósa Geirsdóttir, sérfręšingar viš MSHA

Greint veršur frį žróunarverkefni sem unniš var ķ samvinnu Mišstöšvar skólažróunar viš Hįskólann į Akureyri og Starfsžróunar Menntavķsindasvišs Hįskóla Ķslands. Tilgangurinn var aš mennta stęršfręšikennara til aš vera leištoga ķ žróun stęršfręšikennslu og styšja žį viš aš leiša starfsžróun um stęršfręšinįm og –kennslu ķ eigin skóla. Įhersla var lögš į aš stušla aš stęršfręšilęsi nemenda og um leiš lęsi kennara į fagefni um stęršfręšinįm og –kennslu. Ellefu kennarar frį įtta skólum tóku žįtt ķ leištoganįmskeiši. Kennt var į Akureyri og ķ Reykjavķk og fjarfundabśnašur notašur til samskipta ķ rauntķma. Byggt var į stęršfręšiįtakinu Matematiklyftet frį Skolverket ķ Svķžjóš. Ķ žvķ felst aš styšja kennara į afmörkušu skólastigi meš žvķ śtbśa lesefni og verkefnahugmyndir sem leištogar nżta ķ vinnu meš kennarahópi. Nišurstöšur rannsóknar į žróunarverkefninu leiddu ķ ljós aš žįtttaka ķ žvķ żtti undir nżbreytni og žróunarstarf ķ skólunum. Kennarar voru jįkvęšir, lįsu efni um stęršfręšinįm og -kennslu og prófušu nżjar leišir viš kennslu. Žeim fannst lęrdómsrķkt aš undirbśa kennslustundir saman og ręša um reynsluna af verkefnum og skipulagi aš kennslu lokinni. Leištogarnir telja aš inntak og skipulag nįmskeišsins hafi nżst vel og styrkt žį sem stęršfręšileištoga. Gagnlegt var aš hitta ašra leištoga, dżpka žekkingu sķna į višfangsefnum og undirbśa vinnu meš kennurum ķ eigin skóla. Ķ žróunarverkefninu hefur skapast žekking og mikilvęg reynsla ķ aš halda nįmskeiš fyrir stęršfręšileištoga ķ žeim tilgangi aš styšja viš stęršfręšilęsi og um leiš aš efla ašgengi kennara aš fręšilegu efni um stęršfręši. Stofnanirnar halda samstarfi sķnu įfram og byggja į žeirri reynslu sem skapast hefur. Bošiš veršur upp į sambęrilegt nįmskeiš į nęsta skólaįri fyrir fleiri skóla žar sem nįmskeišiš og nįmskeišsgögn verša žróuš įfram. Žį hafa žeir skólar sem žįtt tóku ķ verkefninu sķšast lišinn vetur óskaš eftir aš fį aš halda įfram žróunarstarfi sķnu ķ samstarfi viš stofnanirnar sem aš žvķ stóšu.


 

*  

Krakkaspjall
Sigrķšur Ingadóttir, sérfręšingur viš MSHA

Krakkaspjall - mįlstofuerindi Krakkaspjall er hagnżtt samskipta- og samręšuverkefni ętlaš strįkum og stelpum į yngsta- og mišstigi grunnskóla. Krakkaspjallsfundirnir byggja į spjalli og verkefnavinnu um įkvešin višfangsefni sem hafa žaš markmiš aš efla žįtttakendur ķ samręšum og byggja žannig undir hęfni sem nżtist žeim ķ daglegum samskiptum. Skilgreining į lęsi, eins og hśn kemur fyrir ķ Ašalnįmskrį grunnskóla er „Meginmarkmiš lęsis er aš nemendur séu virkir žįtttakendur ķ aš umskapa og umskrifa heiminn meš žvķ aš skapa eigin merkingu og bregšast į persónulegan og skapandi hįtt viš žvķ sem žeir lesa meš hjįlp žeirra mišla og tękni sem völ er į“ (Ašalnįmskrį grunnskóla: Almennur hluti 2011, bls. 19). Lęsiskennsla žarf žvķ aš fela ķ sér fjölbreytta vinnu meš mįl, samskipti og mišlun. Žįtttakendur ķ Krakkaspjalli fį tękifęri til žess aš žjįlfa sig ķ samręšum, tjįningu og hlustun sem er einn af undirstöšum žįttum lęsis. Krakkaspjalliš var žróaš į Mišstöš skólažróunar viš Hįskólann į Akureyri ķ samstarfi viš nemendahópa og kennara. Žaš samanstendur af 10 samskipta- og samręšufundum og er hver fundur 40 - 60 mķnśtna langur. Į fundunum hittist krakkahópur og samręšustjóri og taka žįtt ķ fjölbreyttum samskipta- og samręšuverkefnum, sem taka miš af žvķ aš rękta styrkleika nemenda og efla félagsfęrni ķ gegnum samręšur og verkefnavinnu. Ķ 14. gr. grunnskólalaga (nr. 91/2008) segir „Nemendur bera įbyrgš į eigin nįmi og į framkomu sinni og samskiptum meš hlišsjón af aldri og žroska“. Samręšu- og samskiptaverkefniš Krakkaspjall er eitt žeirra verkefna sem kennarar geta notaš til žess aš efla žennan mikilvęga žįtt ķ skólastarfinu, auk žess žį fellur Krakkaspjall vel aš lykilhęfnivišmišum Ašalnįmskrįr grunnskóla. Heimildir: Ašalnįmskrį grunnskóla 2011: Almennur hluti /2011. Lög um grunnskóla nr. 91/2008.


 

*  

Upplżsingalęsi og –tękni til nįms
Birgitta Siguršardóttir og Inga Eirķksdóttir, kennarar viš Menntaskólann į Tröllaskaga

Til aš aušvelda nemendum aš byrja skólagöngu sķna ķ MTR taka allir nemendur įfangann upplżsingatękni dreifmenntar. Innihald įfangans tekur breytingum į hverju hausti mišaš viš upplżsingatęknižróun hverju sinni. Megin tilgangur įfangans er aš kenna nemendum aš nżta sér upplżsingatękni til nįms. Nemendur lęra hvar best er aš leita upplżsinga og eru žjįlfuš ķ upplżsingalęsi meš žvķ aš leita og greina įreišanlegar upplżsingar frį óįreišanlegum. Žau lęra lķka hvenig žau koma žeim upplżsingum į framfęri og hvernig žau nota žęr til aš styšja mįl sitt ķ verkefnum.  

Į internetinu er hafsjór ókeypis eša ódżrra forrita sem nemendum er kennt aš finna og nżta sér viš verkefnavinnu. Nemendur lęra aš nota mismunandi verkfęri til aš hafa į valdi sķnu fjölbreyttar ašferšir til aš koma hugmyndum sķnum į framfęri ķ verkefnaskilum. Žau fį einnig žjįlfun ķ aš žekkja forrit sem lķkleg eru til aš vera hentug fyrir žį vinnu sem fram į aš fara.

Slóš į įfangalżsinguna


 

Skrįning į rįšstefnu

 

 


Mišstöš skólažróunar

Sólborg v/noršurslóš              600 Akureyri, Iceland              msha@msha.is              S. 460 8590 

Skrįšu žig į póstlistann

Fylgdu okkur eša deildu