Fréttir

Í ljósi umræðunnar um læsi og lestrarkennsluaðferðir ræða Gunnar Gíslason, framkvæmdastjóri Miðstöðvar skólaþróunar á Akureyri og Kristrún Ástvaldsdóttir saman um lestrarkennslu, læsi og stöðuna í grunnskólum landsins í hlaðvarpinu Ásgarði.  Gagnlegt og yfirvegað spjall sem ætti að höfða til allra sem vilja kynna sér umræðuna um læsi og lestrarkennslu.

Það er ærin ástæða til ráðast í að þróa læsismenntun í íslenskum grunnskólum. Við vitum töluvert um hvernig hún á sér stað á yngsta stigi grunnskóla og flest bendir raunar til að hún sé þar í bærilegu lagi. Aftur á móti vitum við miklu minna um hvernig læsiskennsla og -nám fer fram á mið-og unglingastigi en það sem við þó vitum bendir til að einmitt þar þurfi að ráðast í markvisst þróunarstarf, meðal annars til að efla lesskilning og ályktunarhæfni, sem þarf til að takast á við krefjandi texta í mismunandi námsgreinum. Til þess þarf þó hvorki að kveikja neista né tendra ófriðarbál heldur leita leiða sem fela í sér heildræna nálgun í kennslu, traust til kennara til að velja og þróa aðferðir í samráði við ráðgjafa, viðleitni til að auka bóklestur og lestraránægju allra nemenda – ekki bara þeirra sem hafa íslensku að móðurmáli – og áherslu á að læsi sé félagsmenningarlegt fyrirbæri og hluti af víðara menntunarumhverfi en ekki tæknileg „aðferð“ sem þar sem hægt er að smætta árangurinn niður í mælanlegar eindir.

Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri hefur í um 20 ár boðið skólum stuðning við eflingu starfshátta við kennslu læsis, meðal annars í starfsþróunarverkefninu Byrjendalæsi sem þróað var fyrir læsiskennslu í 1. og 2. bekk grunnskóla og hefur náð góðri fótfestu í mörgum skólum. Aðferðin myndar umgjörð um læsiskennslu sem tryggir að unnið sé með alla helstu undirþætti læsis, það er talað mál, hlustun, lestur og ritun samkvæmt gagnreyndum aðferðum. Í upphafi lestrarnáms er unnið markvisst með tengsl stafa og hljóða og hljóðaaðferð nýtt bæði á samtengjandi og sundurgreinandi hátt.

Í umræðu um kennsluaðferðina Byrjendalæsi kemur hvað eftir annað fram sá misskilningur að börnum sé ekki kennd lestrartæknin, þ.e. að þekkja stafi og hljóð þeirra og æfa fimi í lestri, með nægilega markvissum hætti. Umræða er oft byggð á sögusögnum og hugarburði um aðferðina frekar en fyrirliggjandi gögnum sem leiðir til þess að umræðan lendir á villigötum. En hvernig er þetta í raun? Hvernig er stafa- og hljóðakennsla útfærð í Byrjendalæsi? Er mikill munur á áherslum í læsiskennslu hvað þetta varðar í Byrjendalæsisskólum og öðrum skólum? Og eru vísbendingar um það að lestrarfærni barna í Byrjendalæsisskólum þróist hægar en hjá íslenskum börnum almennt?